استانداردهای پائین در سایتهای اقماری خبری

خیلی وقت است که سایتهای اقماری تخصصی (مثلاً در IT و سیاست) دغدغه من شده‌است.

آقا سایت بازتاب در اوایل به نوعی عملکردی در زمینه اطلاع رسانی پشت پرده و پته‌روی‌آب‌ریزی داشت. یعنی سعی میکرد با خبررسانی در حوزه‌های ممنوعه سیاسی و حوزه‌های ارتباطی اشخاص هیت جذب بکند.
موفق هم شد. الان میگوید که سالی 50 میلیون تومان درآمد از تبلیغات دارد. (مقایسه کنید با ایسنا که سالی حداقل 300میلیون تومان بودجه مصرف میکند) پس این روش جواب داد. چون تاسیس و نگهداری سایت خبری هزینه‌ی چندانی ندارد. و در یک انتخابات و حمایت از یک چهره خاص میتواند هزینه‌ی همه‌ی سال رو تامین بکنه.

بعد از انتخابات هفتم مجلس و عملکرد موفق بعضی از سایتهای خبری سیاسی، سایتهای اقماری که میگویم مثل قارچ روئیدند. این سایتها وابستگانی داشتند که خبرهای ویژه را تامین میکردند. شما اسم اینها رو بزار لایه‌ی دوم سایتهای سیاسی لجن‌باز (چون اینها عملاً کارشان افشاگری و به هم زدن لجن مسائل سیاسی است به نفع یک جناح سیاسی.)

حالا بعد از انتخابات نهم. سایتهای لایه‌ی دوم لجن‌باز پدیدار شده‌اند. اینها دیگر نه که وابستگی مستقیم به جایی ندارند، خبرهاشان از لایه‌ی اول نقل میشود. آنهم خیلی جالب!!

مثلاً اغلب خبرهای ایشان اینطوری شروع میشود: به گزارش اختصاصی بخش سیاسی خبرگزاری x به نقل از سایت y … ادامه مطلب…

حال در نظر داشته‌باشید که اغلب این خبرها فاقد کوچکترین استانداردهای خبررسانی هستند. علاوه بر غلطهای انشایی بسیار زیاد. بی‌طرفی و عدم اظهار نظر خبرنگار، در این سایتها بالکل ممنوع است. این سایتها اصولا برای این باز شده‌اند که اهداف سیاسی مطلوب خودشان را اشاعه بدهند. نه اینکه خبررسانی بکنند.

نوع رفرنس دادن به همدیگر هم جالب است. آنها مینویسند به نقل از مثلاً: “آریان نیوز شرق” بدون لینک، بدون آدرس، بدون توضیح. این خیلی رسم غلطی شده و رسماً روی اعصاب آدم میرود. آخه مگر “آریان نیوز شرق” خبرگزاری بین‌المللی است مثل AP که خواننده بداند آدرسش کجاست و توضیحش چیست؟ این سایتها تظاهر میکنند که برای خربزه زیر بغل هم دادن از این روش استفاده میکنند. میخواهند بگویند فلانی اینقدر معروف است که نیاز به لینک ندارد. اون وقت خواننده باید دوربین بردارد و بگردد دنبال اون سایت معروف.

ولی… از طرف دیگر یک نوع مورمور میشوند اگر بگویند که فلان سایت قبل از ما خبر رو نقل کرده. دلشان هم نمیخواهد هیت بهش بدهند، حوصله‌ی دعوای بعد از فاش شدن کپی‌برداری رو هم ندارند. پس جوری منبع میدهند که به هیچ دردی نخورد، اگر طرف هم شاکی شد بگویند که بیا اول مطلب نوشتیم به نقل از فلانجا.

خلاصه من عرض میکنم که این سایتهای قارچی مهمان دوروزه و یک‌ساله اینترنت هستند و فردا پس‌فردا که ماموریتشان تمام شد رفنتی هستند ولی نگذاریم این رسم غلط را برای اینترنت فارسی به یادگار بگذارند.

احترام به کپی‌رایت خیلی ساده‌است. کافی است در مطلب مشخص شود که:
یک) مطلب نقل قول است.
دو) نویسنده‌اش فلانی از سایت X‌ است.
سه) لینک و نام سایت ایکس در گوشه‌ای از مطلب باشد.

و این به شرطی است که سایت ایکس در قسمتی از صفحاتش توضیح داده باشد که نحوه‌ی نقل قول از آن سایت چگونه است؟
اکثر وبلاگهای فارسی و سایتهای اینترنتی از جمله “نقل تمام یا از قسمتی از مطالب این سایت با ذکر منبع مجاز است” استفاده میکنند.

به هر حال اصلاح و انحراف همیشه از پایه هرم اجتماع شیوع پیدا میکنند. ما به سادگی میتوانیم با احترام به کپی‌رایت و عدم تقلید از روشهای سایتهای درپیت قارچی به گسترش فرهنگ کپی‌رایت کمک کنیم. وگرنه روز به روز وضعیت بدتر از دیروز خواهدشد.

مربوط:
پاسخ مودبانه و منطقی سایت آی‌تی ایران / وبلاگوار