طراحان وب و فید، توضیحات، ترفندها و راهکارها

مدتی پیش که دشمنان فید را نوشتم. به این فکر افتادم که یک گروه اینترنتی برای فید rss و xml درست کنیم. و به کسانی که باهاش آشنایی ندارند، کمک کنیم و با کسانی که باهاش مشکل دارند آشنا بشیم.

حالا یک نوع دیگر چند روز پیش دوستی به نام ساسان، خواستند که چیزهایی بنویسم در مورد رعایت استانداردهای خاص فید. برای اینکه ایده خودم هم تحقق پیدا کرده باشه سعی میکنم مختصر ولی کامل بنویسم.

یک) فید نمنه؟
Rss, Xml و Feed و دیگر ورژنهای مختلف این موجود همه‌گی یکی هستند. یعنی یک کار میکنند و آن استانداردسازی متون است. تنها فرق در نوع دستورات. شرکتها. واضعان استاندارد و غیره است. وگرنه همه این استانداردها میتوانند به نحو احسن مقصود را حاصل کنند. شما به زبان فارسی میتوانید راهنماهای خوبی برای تعریف فید پیدا بکنید. و از این به بعد منظور من از “فید” یکی از استانداردهای فوق است و شامل همه نوعش میشود.

دو) فید چرا؟
شما طراح گرامی و ادمین عزیز. از چند سال پیش به این ور. باید برای هر ننه قمری که سایت طراحی میکنید براش فید درست کنید. گفتم هر شغلی و هر صنفی. و این برای وبلاگها. سایتهای خبری. سایتهای تجاری اخبار دار. سایتهای شخصی اشخاص که به نوعی خبررسانی میکنند و هر سایتی که مخاطب باید از آپدیت شدن آن آگاه شود، از نان شب واجبتر است.

سیستم الله بختکی، که ویزیتور از موتورهای جستجو استفاده بکند، فقط؛ یا بوکمارک بکند یا دیگر روشهای قدیمی، جواب نمیدهد. شما باید فید داشته باشید. تا کاربر در سریعترین زمان از آپدیت شدن سایت شما مطلع شود.

سه) فید و CMS
اصولا طراحی سایت بدون cms مضحک‌ترین کاری است که غضنفر-طراحان انجام میدهند. پس شما برای طراحی و ایجاد سایت باید Cms داشته‌باشین و نود و چند درصد از نرم افزارهای کنترل محتوا انواع فیدهای لازم را تولید میکنند. (میماند valid بودن این فیدها که کمی به شما و کمی به نرم‌افزار ربط دارد. قابل حل است.)

چهار) فید چگونه باشد؟

شروط عمومی:
چهار-صفر-یک) فید باید Valid باشد. یعنی طبق استانداردهایی باشد که عرضه میشود و بتوان در تمام فیدخوانها این فید را خواند. ولید بودن یعنی صحیح بودن و مطابق استاندارد بودن.
چهار-صفر-دو) فید نباید دکوری باشد. (مثل فید ایسنا) و باید همزمان با آپدیت شدن متون سایت آپدیت شود.
چهار-صفر-سه) فید باید حامل تیتر کامل، تاریخ مطلب و متن کامل بحث مربوطه یا دارای لینک صحیح به ادامه متن باشد. و حداقل 200کلمه از ابتدای متن را شامل باشد.
چهار-صفر-چهار) فید باید دارای تاریخ میلادی همراه با ساعت انتشار مطلب باشد. استفاده از تاریخ شمسی در فید اشتباه مطلق و کاری خلاف استاندارد است. (چرا که اغلب فیدخوانها تاریخ شمسی ندارند. و از جهت دیگر کسی که مایل به استفاده از تاریخ شمسی باشد خودش میتواند روی نرم‌افزار خبرخوان این تاریخ را نصب بکند.)

چهار-یک) برای سایتهای خاص (مثل سایت اشخاص، معرفی شخصیتها و …) که بخشهای استاتیک و بخشهای خبری دارند، میباست برای تمام بخشهای داینامیک به صورت مجزا و درهم فید تهیه شود.
یعنی فرض کنیم ماشالله خانی‌بیگی یک رهبر ارکستر باشد. ایشون یک بیوگرافی دارد که سالی یکبار هم ممکن است ادیت نشود ولی یک گالری عکس و یک خبرنامه دارد که احتمالاً ماهی یکبار تغییر میکنند و مطالب جدید اضافه میشود. طراح هم برای گالری تصاویر و هم برای بخش خبر باید فید تهیه کند. اگر بتواند برای هر دو اینها یک فید مشترک هم تهیه بکند، چه بهتر.

چهار-دو) برای سایتهای سازمانها، شرکتها و موسساتی که به فروش یا عرضه خدمات و اعلام اخبار اختصاص دارند، هم باید برای تمام بخشها فید تهیه شود. فید محصولات جدید. فید اخبار. فید خدمات جدید.

چهار-سه) برای وبلاگها باید فید کلی که حاوی تیتر کامل مطلب. تاریخ میلادی. لینک صحیح مطلب. و متن کامل پست باشد وجود داشته‌باشد. متن کامل پست برای وبلاگها بسیار لازم و حیاتی است. با توجه به اینکه فید شما هم جزو پیج‌ویو است، نباید از قراردادن فید کامل پستها خودداری کنید. چون آن آدمی که فید شما را دریافت میکند مثل یک ویزیتور معمولی حق دارد. زرنگی نکنید. تا اعتماد کاربران را جلب کنید.

چهار-سه-یک) برای وبلاگهایی که در صفحه اولشان دارای “متون پست” و “لینکدونی” و “فتوبلاگ” و … هستند میشود یک فید مشترک برای همه اینها درست کرد. (با امکانات فیدبرنر مثلا)

چهار-سه-دو) برای وبلاگتان Cmsای انتخاب کنید که اولاً از چندین نوع فید پشتیبانی بکند و از طرف دیگر برای همه بخشهای احتمالی فید تولید بکند.
برای مثال WordPress علاوه بر اینکه برای کل وبلاگ فید تولید میکند. برای کتگوریها. پستهای تکی. آرشیوها. نویسنده‌ها هم فید تولید میکند.

چهار-سه-سه) فید شما باید دم دست باشد و در صفحه مثل خورشید بدرخشد. ر.ک پنج.

پنج) فید در صفحه:

پنج-یک) فید در صفحه به هدف Autofinderها.
نرم‌افزارهای فیدخوان اغلب یک ویژگی دارند به نام یابنده خودکار فید. این نرم‌افزارها علم غیب ندارند و معجزه‌گر هم نیستند که فید شما کجا ممکن است باشد. این نرم‌افزارها از اطلاعاتی که طراح میدهد استفاده میکنند و این اطلاعات در متاتگ‌هاست. مثل این:

<link rel=”alternate”
type=”application/rss+xml” title=”…”
href=”http://…rss.xml” />

این سطر بزرگ بالا در متاتگ‌ها قرار میگیره، و به نرم‌افزاری که دنبال فید ما میگرده آدرس فیدهای احتمالی موجود در سایت رو میده.میشه چندین بار این تگ رو برای ورژنهای مختلف فید ما تکرار کنیم. میشه در صفحات مختلف این فید رو برای فید اختصاصی اون صفحه عوض کنیم.

پنج-دو) فید در صفحه به هدف کاربران.
برای نشان دادن فید در صفحه علاوه بر متاتگ‌ها شما باید لینکهای فید رو هم در صفحه به صورت ویژوال قرار بدهید.

پنج-دو-یک) با استفاده از لوگوهای فید.
لوگوی فید که اینروزها استاندارد شده اول بار تو موزیلا استفاده شد و توسط “مت” (سازنده وردپرس) چند ماه پیش در این پروژه feedIcon عرضه شد. و تقریباً پذیرفته شده و استفاده میشه. و اغلب کاربران دنبال آن آیکون نارنجی هستند. پس شما هم بهتره از همین آیکون (و فرزندانش) برای نشان دادن فید استفاده کنید.

پنج-دو-دو) با استفاده از لینک متنی.
لینک متنی RSS‌ یا فید یا هر متنی که دوست دارید، (ترجیحاً غیر فرهنگستان زبان فارسی عمل کنید.) باید در بالاترین قسمت صفحه. انتهای ستونهای راست یا چپ صفحه. یا در فوتر صفحه درج بشود. و به نوعی باشد که کاملاً در دید باشد. و در تایتل لینک هم توضیح فید درج شود.

شش) ولید بودن فید.

قبل از هرکاری مطمئن باشید که فید شما کاملاً Valid هست و طبق استانداردی که برگزیدید هست. برای تست ولید بودن فید از Validatorها استفاده میشود. مثلا این یکی.

شش-یک) فید من ولید نیست چه کار کنم؟
آخرین ورژن CMSخود را نصب کنید.
آخرین ورژن اصلاحیه فایل مربوط به فید را در CMS نصب کنید.
شخصاً دست به کار بشوید:

شش-دو) فیدها چرا ممکن است ولید نباشند؟
در استانداردهای فید، اغلب به متن سره و ترتمییز متن درست و صحیح (ولید) گفته میشود. پس این متن باید عاری از کدهای شکسته. کدهای باشد. تگهای اضافه. و کاراکترهای غیرمجاز باشد.
از طرف دیگر اجزاء فید بهتر است موجود باشند و اگر بخشهای اجباری یک استاندارد در فید نباشند احتمالاً آن فید ولید نخواهد بود.

شش-سه) بخشهای الزاماً ولید در فید.
لینک مطلب. توضیحات مطلب. الزاماً باید وجود داشته و ولید باشند. حالا چه کار کنیم؟

شش-سه-یک) لینک مطلب:
لینک باید فقط و فقط دارای حروف لاتین و اعداد باشد. بدون علائم خاص و تنها با علاوم مجاز XML باشد.
در لینک مطلب از روند Humanized استفاده کنید. یعنی لینکها طوری ساخته شوند که توسط شخص تشخیص داده شوند. برای مثال لینک یک مطلب با نام سایت اسلش نام شاخه اسلش تاریخ و اسلش نام فایل ساخته شوند. تا فرد هنگامی که لینک را میبیند از محل فایل. نام فایل. تاریخ انتشار آن مطلع شود.

http://site.com/archives/2006/12/12/lov_story_1.html

وقتی لینک داینامیک باشد، و پر از علایم سئوال و اسلش و & کاراکترهای گوناگون و غیره با ترکیب طولانی حروف اصلاً برای اشخاص و استانداردها جالب نخواهد بود و توصیه نمیشود.

شش-سه-دو) خود متن اصلی.
وقتی متن اصلی توسط اشخاص مختلف نوشته میشود ممکن است انواع و اقشام تگهای باز و جک و جانور درون متن بریزند. برای این مساله یک راه حل خیلی ساده وجود دارد. در ابتدای شروع متن پست ما به ولیدتور و فیدخوان میگیم که آقا کاری به ولید بودن داخل پست نداشته‌باش. تو فقط بخون:

در شروع دسکراپشن: <description><![CDATA[
در انتهاش: ]]></description>

این دستور CDATA اون قسمت رو از ولید بودن معاف میکنه.
*شما نمیتوانید این دستور رو به بخشهای دیگر فید مثل لینکها بدهید.

اگر لینک شما و متن دسکراپشن ولید باشه تقریباً فید شما در اغلب اوقات درست و در دسترس خواهدبود.

هفت) سایتهای فید

هفت-یک) FeedBurner
برای فید اصلی سایت یا وبلاگ خودتان حتماً یک اکانت فیدبرنر بسازید. چرا؟ چون بسیار قبلتر از آنکه سایت شما در موتورهای جستجو سرچ و ایندکس بشود، اگر فیدتان را در فیدبرنر بگذارید در همان روزهای اول فید شما در صفحه اول گوگل خواهدبود!

مساله بعدی امکاناتی است که فیدبرندر میدهد.
اگر نمیتوانید لینکهایتان را ولید کنید. فیدبرنر میتواند فیدشما را ولید کند.
فیدبرنر میتواند در زمانی که سرور شما خوابیده، فید شما را زنده نگه دارد.
فیدبرنر میتواند امکاناتی برای کاربران فید شما تهیه کند و …

هفت-دو) فیداستر موتور جستجو در فیدها. و پلازو برای تعقیب آخرین مطالب منتشره در فیدها و جستجو در آنها

هفت-سه) فیدبلیتز برای آبونمان شدن فیدها با ایمیل. (یعنی اشخاص میتوانند آخرین مطالب یک فید را با ایمیل دریافت کنند)

هشت) سئوالات خود را مطرح کنید!
شما که از هرجای دنیا و با تعقیب هر لینکی یا جستجو به دنبال هر واژه‌ی مربوط یا نامربوطی به این پست من رسیده‌اید و سئوالی برایتان پیش آمده. در کامنتهای این مطلب سئوالتان را مطرح بفرمائید. یا ایمیل بزنید به mehdi@doxdo.com اگر زنده باشم جواب میدهم. و اگر من بلد نباشم حتماً کسی پیدا میشود جواب شما را بدهد. بپرس پدرجان.

مطالب مرتبط درباره فید از همین وبلاگ:
ایکس‌ام‌ال به زبان ساده
راهنمای پیگیری آنلاین دغدغه‌ها
درباره فیدریدرها
تنظیم فید برای نمایش پستهای کامل
چرا فیدبرنر
دشمنان ایرانی فید
ساخت فید برای کتگوریها در MT
ساخت قالب فید کامل برای MT

آخرین تغییر این مطلب: 13 دی 85 یا 3 ژانویه 2007
از هرگونه پیشنهاد برای اصلاح یا تکمیل استقبال میشود.
هرگونه اطلاع رسانی این لینک به طراحان وب ممدوح و معادل سه دانگ از یک کاخ در بهشت است، سه بر دوکله نما سنگ :D